Między planowaniem a zarządzaniem – kultura i praktyka prewencyjnej ochrony przeciwpowodziowej w Euroregionie PRO EUROPA VIADRINA
Partner wiodący: Euroregion PRO EUROPA VIADRINA, Mittlere Oder e.V. Holzmarkt 7, D-15230 Frankfurt nad Odrą www.euroregion-viadrina.de
Partnerzy projektu: Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu „Pro Europa Viadrina” ul. Władysława Łokietka 22, PL-66-400 Gorzów Wielkopolski www.euroregion-viadrina.pl
Regionalne Stowarzyszenie Planowania Oderland-Spree, Regionalne Centrum Planowania Eisenbahnstraße 140, D-15517 Fürstenwalde/Spree www.rpg-oderland-spree.de
Gminne Stowarzyszenie na rzecz Dziedzictwa Kulturowego Oderbruch, gmina zarządzająca Letschin Bahnhofstr. 30a, D-15324 Letschin www.kulturerbe-oderbruch.de
Podmiot finansujący: Federalny Instytut Badań Budownictwa, Urbanistyki i Gospodarki Przestrzennej (BBSR) przy Federalnym Urzędzie Budownictwa i Gospodarki Przestrzennej (BBR) ze środków projektu modelowego gospodarki przestrzennej (MORO) Dotacja federalna: do 199 950,00 EUR Okres realizacji: listopad 2024 – lipiec 2027

 

 

Krótki opis

Euroregion PRO EUROPA VIADRINA Mittlere Oder e.V. wraz z Regionalnym Centrum Planowania Oderland-Spree oraz Gminnym Konsorcjum Dziedzictwa Kulturowego Oderbruch uczestniczy w modelowym projekcie zagospodarowania przestrzennego (MORO) „Transgraniczne synergie zagospodarowania przestrzennego i gospodarki wodnej w zlewni Odry”.

Wspólnie opracowany projekt „Między planowaniem a zarządzaniem – kultura i praktyka prewencyjnej ochrony przeciwpowodziowej w Euroregionie PRO EUROPA VIADRINA” otrzyma trzyletnie dofinansowanie przy wsparciu Federalnego Instytutu Badań Budownictwa, Urbanistyki i Gospodarki Przestrzennej (BBSR).

Projekt dotyczy punktów styku między instrumentami gospodarki wodnej a zagospodarowaniem przestrzennym w niemiecko-polskim obszarze powiązań Euroregionu. Celem przedsięwzięcia jest poprawa wymiany informacji między sektorami zagospodarowania przestrzennego, gospodarki wodnej, planowania specjalistycznego i szczebla gminnego oraz wspieranie synergii, aby skuteczniej stawiać czoła nowym wyzwaniom związanym ze zrównoważonym zarządzaniem zasobami wodnymi i zapobieganiem ryzyku powodziowemu. W tym kontekście zostaną zidentyfikowane aktualne wyzwania związane z prewencyjną ochroną przeciwpowodziową oraz omówione specyficzne zagadnienia związane z gospodarką wodną w dolinie Odry i Warty.

Oprócz transgranicznych analiz dotyczących zagrożenia powodziowego i zdolności retencyjnej wód, we współpracy z podmiotami z regionu planistycznego Oderland-Spree oraz sąsiedniego regionu polskiego opracowywane są rozwiązania służące realizacji zadań w zakresie prewencyjnej ochrony przeciwpowodziowej na szczeblu gminnym i regionalnym. W ramach wyznaczania tzw. „znaków wodnych” ma być promowana świadomość ryzyka powodziowego i gospodarki wodnej w regionie oraz zainicjowany dialog na temat wspólnego dziedzictwa kulturowego doliny Odry i Warty.

 

Struktura, cele i działania

 

                                 Ilustracja: Struktura, cele i działania projektu

 

Projekt w niemiecko-polskim dorzeczu Odry w Euroregionie PRO EUROPA VIADRINA w modelowy sposób podchodzi do tematyki prewencyjnej ochrony przeciwpowodziowej i zapobiegawczego zarządzania ryzykiem w planowaniu przestrzennym z dwóch różnych perspektyw: z jednej strony ma zostać zainicjowany ścisły transfer wiedzy i wymiana między planowaniem przestrzennym, gospodarką wodną, planowaniem specjalistycznym a szczeblem gminnym. Z drugiej strony, w ramach różnych formatów informacyjnych i wydarzeń, ma to na celu nie tylko zwiększenie świadomości społeczeństwa na te tematy, ale również wymianę doświadczeń i transfer wiedzy z perspektywy oddolnej.

Ponieważ Odra w badanym obszarze jest rzeką graniczną, podejście to ma również znaczenie transgraniczne. Ma to zostać uwzględnione poprzez ścisłą współpracę z odpowiednimi podmiotami polskimi. W trakcie realizacji projektu szczególny nacisk zostanie położony na obszar Oderbruch, który nie tylko jest szczególnie narażony na powodzie i w związku z tym wymaga podjęcia pilnych działań, ale także stwarza możliwości wymiany doświadczeń i transferu wiedzy ze stroną polską, zwłaszcza w odniesieniu do obszaru Warthebruch. Projekt opiera się na regionalnych strukturach podmiotów, które są aktywnie zaangażowane jako partnerzy projektu. Jako partnerów gminnych w symulacjach przewidziano gminę Letschin, urząd Brieskow-Finkenheerd oraz miasto Frankfurt nad Odrą.

W ramach tego projektu realizowane są następujące priorytetowe działania:

1. Transgraniczna analiza specyficznego zagrożenia powodziowego w Euroregionie oraz opracowanie profili ryzyka powodziowego (w tym przedstawienia kartograficzne; okres: kwiecień 2025 – czerwiec 2026)
2. Transgraniczna analiza zdolności retencyjnej wody oraz naturalnych zbiorników retencyjnych (okres: kwiecień 2025 – czerwiec 2026)
3. Gminne symulacje dotyczące postępowania z ryzykiem powodziowym w gminach modelowych Letschin, Frankfurt nad Odrą i powiecie Brieskow-Finkenheerd (okres: kwiecień 2026 – czerwiec 2027)
4. Wyznaczenie znaków wodnych w regionie Odry i Warty oraz przeprowadzenie rozmów eksperckich w ramach interdyscyplinarnej wymiany doświadczeń dotyczących gospodarki wodnej (okres: kwiecień 2025 – czerwiec 2027)

 

Obszar badań

Region modelowy, Euroregion PRO EUROPA VIADRINA, obejmuje w części niemieckiej powiaty Märkisch-Oderland i Oderland-Spree oraz miasto na prawach powiatu Frankfurt nad Odrą, a w części polskiej powiaty gorzowski, słubicki, sulęciński, strzelecko-drezdenecki i międzyrzecki. Obejmuje ona zlewnie rzek Odry, Szprewy/Dahme, Nysy Łużyckiej, Warty i Netzy wraz z ich dopływami. Uwzględnione zostaną również zlewnie Odry i Warty w polskich powiatach Gryfińskim i Myśliborskim (Euroregion Pomerania). Niemiecka część Euroregionu PRO EUROPA VIADRINA odpowiada obszarowi regionu planowania Oderland-Spree.

 

Wydarzenia

Niemiecko-polskie warsztaty inauguracyjne odbędą się w czwartek, 2 października 2025 r., w godz. 10:00–15:00 w Izbie Przemysłowo-Handlowej Ostbrandenburg (IHK Ostbrandenburg, Puschkinstr. 12, D 15236 Frankfurt (Oder)). Warsztaty skierowane są do wszystkich specjalistów z miast, urzędów, gmin, instytucji zajmujących się gospodarką wodną (związki wodno-glebowe, związki celowe ds. wody i ścieków), właściwych organów, stowarzyszeń interesów (m.in. związków rolniczych) oraz zainteresowanej opinii publicznej.

Więcej informacji:

• BBSR: Ogólne informacje na temat MORO
  
  
• BBSR: Transgraniczne synergie między zagospodarowaniem przestrzennym a gospodarką wodną w zlewni Odry
  
  
• Niemiecko-polski portal poświęcony zagospodarowaniu przestrzennemu: Transgraniczne synergie między zagospodarowaniem przestrzennym a gospodarką wodną w zlewni Odry